محمد علی کیانی موسیقی دان

محمد علی کیانی موسیقی دان

تولد

اول آبان ماه ۱۳۳۱ خورشیدی (۱۹۵۲ میلادی) در بیرجند دیده به جهان گشود. پدرش غلامحسین کیانى نژاد که داراى صداى دلنشینى بود،

او را در سن ۸ سالگى به  آواز خواندن و نواختن فلوت تشویق کرد. محمد على کوچک گاهى نزد پدر و زمانى با گوش دادن به رادیو و تقلید از نوازندگان،

این ساز را آموخت. اردوى رامسر و فرصت آشنایی با نوازندگان سراسر کشور در پیشرفت او خیلى تأثیر گذاشت.

ورود به دانشکده هنرهای زیبا

ورود به رشته موسیقی دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران (۱۳۵۱ خورشیدی، ۱۹۷۲ میلادی)

برای او دیگر هم نسلانش یک فرصت طلایی بوجود آورد.

شاگردی استادان بزرگى چون نورعلى برومند، داریوش صفوت، محمد تقی مسعودیه،

هرمز فرهت و علیرضا مشایخى، آموخته هایش را قوام بخشید.

حضور در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی (۱۳۵۳ خورشیدی، ۱۹۷۴ میلادی) راه ترقی اش را هموارتر ساخت.

کسب مقام اول نى نوازى در نخستین آزمون باربد (۱۳۵۶ خورشیدی، ۱۹۷۸ میلادی) و بعدها

کسب مقام در فستیوال جهانى تکنوازى و بدیهه نوازى سازهاى بادى کشور سوئد (۱۳۷۳ خورشیدی، ۱۹۹۴ میلادی) رخ داد.

صاحب سبک

کیانی نژاد به گواهی آثار تکنوازی اش، هم اینک صاحب یک رنگ صدای ویژه در نی نوازی است. گر چه خود چندان اصراری بر این نکته ندارد و می گوید:

سر منشأ همه این ها استاد کسایی هستند و زحمت زیادی برای نی کشیدند. یعنی کاری که الان نوازندگان می کنند، پیشتر توسط ایشان صورت

گرفته است. نوازندگان بعدی هر یک بنا به سلیقه خود روی یکی از تکنیک های استاد کسایی بیشتر کار کردند و در آن زمینه تبحر بیشتری یافتند، برای

مثال صدای بم نرم، دورگه، قوی و ضعیف و غیره. در واقع اتفاق خیلی مهمی در چند دهه اخیر رخ نداده است.

 گروه نوازی

کیانی نژاد که نخستین تجربه های گروه نوازی اش را با همراهان مرکز حفظ و اشاعه کسب کرد، در سال ۱۳۶۵ خورشیدی (۱۹۸۶ میلادی) مستقلاً به

تنظیم آثارش پرداخت. در عین حال هنگامی که همکاران دیرینش به نوای نای او نیاز داشتند، نفسش را دریغ نکرد و تجربه های ارزشمندی چون مژده

بهار ساخته پرویز مشکاتیان با صدای ایرج بسطامی پدید آمد. به ویژه آهنگ بی کلام خزان ساخته مشکاتیان که با نای سحرانگیز کیانی نژاد، برگ ریزان

خزان را به تصویر می کشد.

اینک نی در گروه نوازی ایرانی جایگاهی محکم دارد. تقریباً هیچ گروهی نمی تواند آن را نادیده بگیرد، مگر به ملاحظات فنی، فامیلی و غیره! اگر چه با

وجود ذی وجود استاد حسن کسایی، نشان تکنوازی نی بر گردن دیگری شایسته نیست، بی گمان همین حکم در خصوص گروه نوازی نی به کیانی نژاد

تعلق می گیرد. برای اثبات این ادعا، مهمات زیادی لازم نیست. معدود هنرمندانی که با ارائه آثار گروه نوازی ایرانی توانسته اند جایگاهی در خور برای نی

رقم بزنند، انگشت شمارند. نقش کیانی نژاد در این خصوص به تنهایی با همه همکارانش برابر است. او نه تنها یار و همراه پرویز مشکاتیان و حسین

علیزاده در ارائه آثار گروه نوازی شان بود، بلکه خود نیز به طور مستقل کمر همت بست و آثار زیادی پدید آورد و چون نوازنده توانایی بود، در هر کدام از این

کارها، نقش مهمی برای نی در نظر گرفت. نقش آفرینی جاودانش در همکاری با مهرداد دلنوازی منجر به آفرینش حکایت نی، آهنگی ویژه نی و ارکستر

بزرگ گردید و بدین ترتیب نی نوای حسین علیزاده به شکلی دیگر تکرار شد.

اثر مستقل

نخسین اثر مستقل اش به عنوان یک آهنگساز سال ۱۳۶۵ خورشیدی (۱۹۸۶ میلادی) زیر عنوان «مهرورزان» با صدای علیرضا افتخاری بود. اقبال غیر

منتظره و گوش های تشنه آن روزگار، وی را بر آن داشت تا چندی بعد «سرو سیمین» را باز هم با صدای افتخاری منتشر کند. باز هم استقبال گرم و در

نتیجه تلاش برای انتشار سومین اثر با صدای افتخاری که هیچ گاه عملی نشد. افتخاری دیگر آن افتخاری «مهرورزان» نبود و راه دیگری می رفت. در

نتیجه قرعه خوانش «فریاد عشق» به نام محمد جواد شجریان افتاد. در سال ۱۳۶۷ خورشیدی (۱۹۸۸ میلادی) به مناسبت کنگره جهانی حافظ که توسط

یونسکو در شیراز برگزار شد، مجموعه ای از ساخته هایش بر روی غزل های حافظ را با صدای ملک محمد مسعودی اجرا کرد که چندی بعد آلبومش زیر

عنوان «پیر مغان» منتشر شد. یک اثر مستقل نیز با همکاری گروه دستان و خوانندگی خانم زویا ثابت در خارج از ایران منتشر کرد و اثر دیگری با صدای

استاد محمدرضا شجریان زیر عنوان انتظار بود. تصنیف مشهور با عبارت «ما سرخوشان مست که دل از دست داده ایم»  بر اساس نغمه بیات اصفهان و

شعر حافظ ساخته شده است.

فرزند راستین زیست بوم خویش، خراسان است

کیانی نژاد فرزند راستین زیست بوم خویش، خراسان است و به همین دلیل همیشه با ساز و ساخته هایش، ارادت خود را به سرزمین فرهنگ ساز

خراسان نشان داده است. در ساخته های خود علاوه بر تأثیر پذیری از موسیقی بومی خراسان، به طور مستقل دو اثر محلی زادگاهش را با صدای

همشهری اش خانم سیما بینا تنظیم کرده است. اما علاقه اش به موسیقی بومی در همین خلاصه نشد و دو بار برای بختیاری های ساخت و نواخت.

«مندیر» و «گلمی» هر دو با صدای ملک محمد مسعودی، تلاشی بود تا روایتی متفاوت از موسیقی بختیاری ارائه دهد و توفیق او در مندیر به قدری بالا

بود که غیر بختیاری ها نیز بدان روی آوردند. تنظیم های وی در این اثر مهر مخصوص کیانی نژاد بر پیشانی داشت و خیلی زود جا افتاد. در همین اواخر نیز

به موسیقی لری متمایل شد و مجموعه کارهایی را با صدای خواننده جوان حشمت الله رجب پور (اگر اشتباه نکنم) به صورت کنسرت ارائه داد.

گستره علایقش به موسیقی های بومی تا بدان جا پیش رفت که مسحور صدای شمشال کردی شد و تلاش کرد با تکنیک نوازندگی دندانی، صدای

شمشال را تقلید کند. حاصل تلاش وی البته صدای صد در صدی شمشال نبود و طبیعتاً نمی توانست باشد ولی با این ابتکار، رنگ دیگری به مجموعه

صداهای ساز نی اضافه شد.

چاپ کتاب

کیانى نژاد حاصل ده سال مطالعه و تجربه خود را در سال ۱۳۶۷ خورشیدی (۱۹۸۸ میلادی) زیر عنوان «شیوه نى نوازى و شناخت سازهاى بادى ایران»

منتشر کرد. پس از آن در سال ۱۳۷۹ خورشیدی (۱۹۹۰ میلادی) «ردیف موسیقى ایران براى ساز نى» را ارائه کرد. چند و چون این کتاب را خود روشن تر

می گوید: برخی از همکاران، کتاب ردیف صبا را برداشتند و یک کلمه نی هم به آن اضافه کردند تا به اصطلاح ردیف نی ایجاد کنند. ردیفی که در اصل برای

ویولون نوشته شده است. در واقع این جا یک توهین هم به صبا شد. دقت بفرمایید! آقای کسایی شاگرد صبا بودند و اگر قرار بر این بود، همان موقع

ردیف ویولون را به عنوان ردیف نی به شاگردان تجویز می کردند … ولی در همین ردیفی که بنده برای نی نوشتم، قضیه طور دیگری بود. یعنی ردیف

آوازی استاد دوامی را مجدداً برای نی نوشتم. کپی نکردم که برای مثال نت آماده ای را بردارم و فقط کلمه نی را به آن اضافه کنم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *